خودمراقبتی کلید طلایی سلامت جامعه
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ سلامت جامعه حاصل تعامل پیچیده میان عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی، اقتصادی و محیطی است. در این میان، رفتارهای فردی نقش مهمی در پیشگیری از بیماریها، ارتقای کیفیت زندگی و کاهش بار بیماری بر نظام سلامت دارند.
بیشتر بخوانید
«خودمراقبتی» به عنوان یکی از مؤلفههای اساسی سلامت، مجموعهای از رفتارها و تصمیمهای آگاهانهای است که فرد برای حفظ و ارتقای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی خود انجام میدهد.
بر اساس تعریف سازمان جهانی بهداشت، خودمراقبتی توانایی افراد، خانوادهها و جوامع برای ارتقای سلامت، پیشگیری از بیماری، حفظ سلامت و مقابله با بیماری و ناتوانی، با یا بدون حمایت کارکنان سلامت است.
خودمراقبتی صحیح میتواند از طریق اصلاح سبک زندگی، تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم، رعایت بهداشت فردی، توجه به سلامت روان، خواب کافی، پرهیز از دخانیات، مصرف منطقی داروها، پایش عوامل خطر و مراجعه بهموقع به مراکز ارائه خدمات سلامت، زمینه پیشگیری از بسیاری از بیماریها را فراهم کند.
شواهد یک مرور نظاممند نیز نشان داده است که مداخلات پیشگیرانه مبتنی بر خودمراقبتی میتوانند در افزایش رفتارهای خودمراقبتی و رفتارهای ارتقادهنده سلامت مؤثر باشند؛ هرچند کیفیت و طراحی برخی مطالعات موجود محدودیتهایی داشته است.
سلامت یکی از اساسیترین حقوق انسانها و از مهمترین پایههای توسعه پایدار جوامع است. در دهههای اخیر، تغییر الگوی بیماریها از بیماریهای عفونی به سمت بیماریهای غیرواگیر، افزایش جمعیت سالمند، تغییر سبک زندگی، کمتحرکی، تغذیه نامناسب و افزایش عوامل خطر، اهمیت پیشگیری و مشارکت فعال افراد در حفظ سلامت را بیش از گذشته آشکار کرده است.
نظامهای سلامت بهتنهایی قادر به تأمین تمام نیازهای سلامت جامعه نیستند. بخش قابل توجهی از تصمیمها و رفتارهای مرتبط با سلامت در محیط زندگی روزمره و توسط خود افراد انجام میشود. به همین دلیل، توانمندسازی مردم برای مراقبت صحیح از سلامت خود، یکی از راهبردهای مهم در نظامهای سلامت نوین محسوب میشود.
سازمان جهانی بهداشت در راهنمای خودمراقبتی، خودمراقبتی را بخشی از رویکرد مردممحور به سلامت میداند و تأکید میکند که مداخلات خودمراقبتی میتوانند به تقویت مراقبتهای بهداشتی اولیه و حرکت به سوی پوشش همگانی سلامت کمک کنند.
خودمراقبتی تنها به معنای «درمان کردن خود» یا مصرف خودسرانه دارو نیست. این مفهوم گسترده است و حوزههایی مانند ارتقاء سلامت، پیشگیری از بیماری، خودآگاهی، خودپایشی، مراقبت از بیماریهای مزمن، اصلاح سبک زندگی و همچنین شناخت زمان مناسب برای مراجعه به کارکنان سلامت را دربرمیگیرد.
بنابراین میتوان گفت: خودمراقبتی صحیح یعنی فرد دانش و مهارت لازم را برای مراقبت از سلامت خود داشته باشد و در عین حال بداند چه زمانی باید از خدمات حرفهای سلامت استفاده کند.
این نکته اهمیت زیادی دارد؛ زیرا خودمراقبتی قرار نیست جایگزین پزشک، پرستار یا نظام سلامت شود. سازمان جهانی بهداشت نیز تأکید میکند که خودمراقبتی باید مکمل خدمات سلامت باشد، نه جایگزین آن.
نویسنده: کبری کردلو، کارشناس آموزش و ارتقاء سلامت شبکه بهداشت و درمان شهرستان ابهر.
انتهای خبر/